Blind Drilling EP3 … มีกี่วิธี เราขุดกันอย่างไร

• Facebook
• Twitter
• Line

Blind Drilling EP3 … มีกี่วิธี เราขุดกันอย่างไร – ขี้เกียจไปพักใหญ่เลยครับ เว้นจาก EP2 มาเสียนาน ก็งี้ครับ พอพักนานๆก็พาลขี้เกียจ 😛

เรามาต่อกันดีกว่า

EP1 – เรารู้จักแล้วว่า การหลับตาขุด หรือ ที่เรียกว่า blind drilling นั้น เป็นอย่างไร

Blind drilling EP1

EP2 – เราก็ไปคุยกันเรื่องการประเมินความเสี่ยง มีปัจจัยอะไรบ้างที่เราต้องพิจารณาถ้าเราจะลงมือขุดแบบไม่มีน้ำโคลนไหลย้อนกลับขึ้นมาที่ปากหลุม

Blind drilling EP2

EP3 นี่เราจะมาดูกันจริงจังว่า เราขุดกันอย่างไร

Blind Drilling EP3

… มีกี่วิธี เราขุดกันอย่างไร

อย่างที่ออกตัวไว้ตั้งแต่ EP1 นะครับว่า ผมจะพูดง่ายๆ ภาษาบ้านๆ และ ไม่ลงลึก ถึงขึ้นคำนวนอะไร เอาแบบให้พอเข้าใจ ไม่ใช่อะไรมาก เดี๋ยวจะมาแย่งงานผมทำ 555

ดูรูปเอาล่ะกัน … เวลาเกิด total loss circulation เนี้ย น้ำโคลนมันหายไปในชั้นหินเต็มๆ ไม่เหลือรอดไปปากหลุมเลยแบบรูปข้างบน

ถ้าไม่เติมของเหลวอะไรที่ปากหลุม ก็จะเป็นช่องอากาศว่างๆแบบรูปข้างบน

Blind drilling นี้ เราทำได้ 2 วิธีใหญ่ๆ ปัจจัยที่จะตัดสินว่าจะเลือกวิธีไหน คือ ความดันของชั้นหินที่สูงที่สุดตลอดทางที่เราจะขุดไปจนถึงความลึกเป้าหมาย (section TD) นั้นเท่าไร และ น้ำหนักน้ำโคลนที่เป็นน้ำเปล่า ผสมน้ำหนักเศษหินที่ได้จากการเจาะ + น้ำที่ปั๊มใส่ปากหลุม จะเอาอยู่ไหม

อธิบายด้วยรูปจะง่ายกว่า …

จากจุดที่ total loss คือ น้ำโคลนไหลออกจากหลุม ไปจนถึงความลึกขณะใดๆที่เราจะขุดต่อนั้น ความดันของน้ำโคลน (+เศษหิน) + น้ำหนักของน้ำที่ใส่ลงปากหลุมกดความดันชั้นหินอยู่ไหม

ความดันที่ก้นหลุมเกิดจาก 2 ส่วน ส่วนแรกส่วนสีฟ้า

ความดันสีฟ้า (psi) = 1.42 x mw1 (SG) x h1 (m)

ส่วนที่สอง สีเหลือง

ความดันสีเหลือง (psi) = 1.42 x mw2 (SG) x h2 (m)

โดย mw1 = 1.0 SG หรือ 1 กับ อีกหน่อยๆ ถ้าเป็นน้ำทะเล

และ mw2 ก็ 1 SG หน่อยๆ เพราะรวมน้ำหนักเศษหินที่ได้จากการเจาะไปด้วย

เอาแนวคิดไปก็แล้วกัน จริงๆแล้วเราใช้ซอฟแวร์เพื่อความแม่นยำ

ความดันรวมที่ก้นหลุมก็ = สีฟ้า + สีเหลือง

กรณีแรก … เอาอยู่

(ความดันสีฟ้า + ความดันสีเหลือง) > Pf (ความดันชั้นหิน)

เราก็ขุดไปนั่นแหละ แต่ขุดแบบกระดื๊บๆ ขุดช้าๆ ขุดไปได้ 5 – 6 เมตร ก็ถอน ขยับเช็คว่าก้านเรายังขยับได้ดีไหม เศษหินหล่นลงมากลบหัวเจาะเราหรือเปล่า จะเรียกภาษาไทยว่า ขุดแบบกั๊กๆก็ไม่ผิดนัก

ถ้าต้องใช้แรงยกก้านเจาะขึ้นมากกว่าปกติ หรือ ใช้แรงบิดมากกว่าปกติ (เรารู้ค่า “ปกติ” จากการจดหน้างาน และ การคำนวนไว้ล่วงหน้า) แสดงว่า หลุมเราผิดสำแดงเสียแล้ว เราอาจจะปั๊มน้ำลงไปในก้านเจาะ และ เติมปากหลุมช้าไป ไม่แรงพอที่จะหอบเศษหินขึ้นมาถึงชั้นหินที่รั่วได้

จะว่าไป แบบแรกนี่ก็เป็นส่วนหนึ่งของ (Mud Cap Drilling – MCD) แต่ที่ผมแยกออกมาต่างหาก เพราะว่า เป็นวิธีแรกๆที่เราส่วนใหญ่เลือกทำ เพราะง่ายที่สุด แค่ปั๊มน้ำลงไปในก้านเจาะแทนน้ำโคลน และ เติมน้ำลงไปในปากหลุม (annulus)

กรณีที่สอง … เอาไม่อยู่

(ความดันสีฟ้า + ความดันสีเหลือง) < Pf (ความดันชั้นหิน)

เมื่อเน้ำเปล่าเอาไม่อยู่ เราก็ต้องถ่วงน้ำหนักน้ำเปล่าด้วยผงหิน (barite) ให้เป็นน้ำโคลน โดยที่ใช้สารเคมีต่างๆให้น้อยที่สุดหรือไม่ใช้เลย เพราะมันเปลือง 555 ปั๊มหายๆ เหมือนปั๊มเงินลงหลุม

เอาแค่น้ำ + ผงหิน + bentonite (ผงโคลน) นิดหน่อยพอให้หนืดๆ ผงหินจะได้แขวนลอยอยู่ในน้ำได้

จากนั้นเราก็จะมาใช้เทคนิคที่เรียกว่า Mud Cap Drilling – MCD อย่างเต็มรูปแบบ

เรามี 3 เทคนิค สรุปสั้นๆย่อๆแบบนี้

1. Float
2. Pressurized
3. Dynamic

Float – คือ เติมน้ำโคลนปากหลุมหนเดียว

Pressurized – คือ หาอะไรไปปิดช่องว่างระหว่างก้านเจาะกับปากหลุมเอาไว้ เพื่อให้เกิด ความดัน (back pressure) เป็นการเพิ่มความดันที่ก้นหลุมโดยไม่ต้องผสมผงหิน (หลักการเดียวกับ MPD – Manage Pressure Drilling)

Dynamic – คือ เติมน้ำโคลนปากหลุมไปเรื่อยๆ

หมายเหตุ – จะเห็นว่าแบบ dynamic นี่ก็ คือ แบบแรกที่ผมแยกไปไว้ต่างหากนั่นแหละ แต่ผมบอกว่าใช้น้ำปั๊มลงไปแทนทั้งทางก้านเจาะและกรอกลงปากหลุม

ไปอ่านแบบละเอียดยิบทั้ง 3 วิธีที่ว่าได้จากลิงค์ข้างล่างนี้ครับ

Mud Cap Drilling MCD ขุดแบบ Total Loss Circulation

สรุปส่งท้าย

ดูเหมือนง่ายๆใช่ไหมครับ แต่ไม่ใช่ว่าใครๆก็ทำได้นะครับ

blind drilling เป็นการขุดที่ไม่ปกติ มีเรื่อง 108 1009 ที่จะผิดพลาดได้ ดังนั้นเราจะต้องมีพิธีเซ่นไหว้ เอ๊ย พิธีรีตรองนิสนุง …

• ประเมินความเสี่ยง (risk assessment)
• เตรียมมาตราการลดความเสี่ยง (mitigation)
• แผนสำรอง (contingency plan)
• ซ้อม (drill)
• DWOP (Drill Well On Paper)
• HAZID (Hazard Identification) and
• HAZOP (Hazard and Operability)

ฝั่งวิศวกรรมออกแบบหลุม (engineering) ก็ต้องมีการคำนวนทุกอย่าง (Hydraulic, torque & drag, hole cleaning, cement, etc. โอ๊ย จิปาถะ) เอาไว้อย่างรอบคอบ

• ทั้งภาวะสถิต (static condition) และ
• พลภาวะ (dynamic condition)
• คำนวนความเป็นไปได้ที่จะซวยทุกรูปแบบ และ ทางแก้ไข

ไม่ง่ายเลยครับ อะไรๆที่ผมวาดภาพให้ดู เขียนสมการ แบบง่ายๆ ก็เพื่อความเข้าใจเท่านั้น

เอาเข้าจริงเราต้องคำนวนทั้ง 2 ภาวะอย่างที่บอกไว้ข้างต้น แน่นอนว่า ต้องใช้ซอฟแวร์แน่นวล

ถามว่า … ขุดมาจนผมหงอกนี่ ผมเคยขุดเองแบบนี้ไหมครับ ตอบแบบหน้าไม่อาย คือ ไม่เคยครับ ใครมันจะเคยไปหมด

แต่ก็เคยชะโงกดูท่านผู้อาวุโสขุด และ เป็นลูกมือ ลูกกระจ๊อก เท่านั้นครับ แฮ่ๆ … ที่เหลือก็ทฤษฎีที่ร่ำเรียนมาเท่านั้นครับ แต่ก็คิดว่าถ้าจำเป็นต้องคุมงานขุดประเภทนี้ก็มั่นใจระดับหนึ่งล่ะว่า … (กู)น่าจะรอด 555

---

Managed pressure drilling

https://petrowiki.spe.org/Managed_pressure_drilling

• Facebook
• Twitter
• Line