Cutting – What does it tell us?

• Facebook
• Twitter
• Line

Cutting – What does it tell us? – มัน คือ เศษหินที่เกิดจากการขุดเจาะ ที่บางครั้งก็ปนๆอะไรๆที่ไม่ใช่เศษหินขึ้นมาด้วย แต่เราก็เรียกเหมาๆไปว่า cutting โดยอนุโลม

มีตำราเยอะแยะที่พูดเรื่องนี้ละเอียดมากๆ เพราะเป็นวิชาหนึ่ง เป็นอาชีพหนึ่งเลย ที่เราเรียกกว่า mud logger

Mud logger ทำอะไร อีกอาชีพหนึ่งบนแท่นขุดเจาะที่เกี่ยวกับน้ำโคลน

วันนี้ผมจะไม่ลงลึกอะไรแบบนั้น เอาแบบเท่ห์ๆ เดินไปที่ตะแกรงร่อนเศษหิน (shale shaker) แล้วพอดูออก คุยกับวิศวกรขุดเจาะ หรือ company man พอรู้เรื่อง หรือ ฟังเขาคุยกันรู้เรื่องก็พอ

Cutting – What does it tell us?

เราแบ่งเศษหินที่ขึ้นมาได้คร่าวๆ 2 แบบ คือ แบบปกติ กับ ไม่ปกติ

โดยไม่ต้องเห็นหัวเจาะเลยตอนหย่อนลงไป เราดูจากเศษหินที่ขึ้นมา ก็รู้ว่าหัวเจาะเป็นแบบ PDC หรือไม่

แล้วเราก็สามารถบอกได้ว่าสุขภาพหลุม คุณภาพน้ำโคลนเป็นอย่างไร โดนการเอามือบี้ๆเศษหินนี่

ตามมาครับ …

Normal Cutting

กลไกการตัดหินของหัวเจาะ PDC กับ หัวเจาะอื่นต่างกันครับ

หัวเจาะ PDC จะเจาะด้วยการปาด เฉือน (Shear) เหมือน เสียม หรือ จอบ แต่หัวเจาะแบบอื่น จะเจาะด้วยการกระแทก กด ขัดสี (crunching/ hammering) เหมือน เอาฆ้อนทุบ

เศษหินจึงออกมาแตกต่างกัน

PCD bit cutting

เศษหินที่เป็นหินดินดาน (shale) จะเป็นชิ้นๆ บางทีก็จะมีรอยย่นๆเป็นคลื่นๆเหมือนผิวคนแก่ให้เห็น

Non PCD bit cutting

เศษหินที่ขึ้นมาก็จะเป็นเม็ดๆกลมๆ เป็นผงๆ ไม่เป็นชิ้นแบบรูปข้างบน

ดังนั้นเวลาเดินไปที่ shale shaker เอามือกำเศษหินสุ่มๆขึ้นมา ก็จะพอเดาได้ 90% เลยว่าหัวเจาะที่อยู่ในหลุมมันเป็นหัวเจาะ PDC หรือเปล่า

สุขภาพหลุม คุณภาพน้ำโคลน

พอส่องๆดูเศษหินแล้ว ลองเอานิ้วบี้ๆดูนะ

ถ้าบี้แล้วเละเป็นเมือก แปลว่า น้ำโคลนจืดไป มีเกลือน้อย น้ำในน้ำโคลนเข้าไปในเศษหินดินดาน (Shale- Mud stone – Clay stone) หินดินดานเลยแปลงร่างเป็นขี้โคลน ถ้าวิศวกรน้ำโคลนไม่ทำอะไรสักอย่าง เช่น เติมเกลือ ไม่ช้าไม่นานหลุมจะเละ ขี้โคลนจะจับที่หัวเจาะ เรียกว่า bit ball หรือ ไปเกาะ ที่ stabilizer ทำให้น้ำโคลนไหลเวียนไม่ได้ เรียกว่า pack off

ทีนี้ถ้าบี้เศษหินดินดานแล้ว มันแข็งๆ เปราะแตก (brittle) เป็นผง อารมณ์เหมือนบี้ชิ้นโคลนแห้ง แปลว่า น้ำโคลนเค็มไป มีเกลือเยอะ มีน้ำน้ำ น้ำในเศษหินจึงโดนดูดเข้ามาในน้ำโคลน เศษหินเลยแห้ง

ถ้าวิศวกรน้ำโคลนไม่ทำอะไรสักอย่าง เช่น เติมน้ำลงไปในน้ำโคลน ปัญหาก็จะตามมา คือ ผนังหลุมจะร่วงลอกเป็นชิ้นๆแบบผิวหนังแห้งหน้าหนาว หลุมจะขนาดใหญ่กว่าที่ควร

Abnormal Cutting

Caving

ที่เล่าไปทั้งหมด คือ เศษหินในยามปกติ

หนึ่งในหน้าที่น้ำโคลน คือ สู้กับความดันของ 1) ของไหลในรูพรุนของชั้นหิน ไม่ให้เข้ามาในหลุม และ 2) สู้กับหินผนังหลุมไม่ให้ถล่มลงมากลบหลุม

ถ้าน้ำหนักน้ำโคลนไม่พอ ก็จะเกิดอาการ 2 อย่างข้างต้น เรื่องของไหลเข้าหลุมเป็น influx เราพูดไปเยอะเลย ในการความควมหลุม

แต่ตอนนี้ จะพูดถึงหินผนังหลุมถล่ม (caving)

เศษหินที่ถล่มลงมา หน้าตามันจะไม่เหมือนเศษหินที่เกิดจากการเจาะปกติ มันจะเป็นชิ้นๆโตๆกว่า

มองลงไปใน shale shaker ก็เห็นแหละว่า มันรูปร่างแปลกๆ

รูปร่างเศษหินที่เกิดจากผนังหลุมถล่ม (caving ) สามารถบอกได้ว่าหลุมที่ถล่มนั้น ถล่มแบบไหน เพราะอะไร (geomechanics ล้วนๆ)

ลองค้นหา หรือ เอไอ ดูเอาเอง ผมยกตัวอย่างมาสัก 3 แหล่งสรุปให้ก็แล้วกัน

Junk

ก็ตรงตัวครับ บางทีก็เจอเศษเหล็ก เศษยาง เศษอโลหะแปลกๆ เช่น ผ้าขี้ริ้ว เศษไม้ เจอที่ shale shaker ไม่ตลกครับ เจอบ่อยๆ แต่ยังไม่เคยเจอะกระดูกไดโนเสาร์นะ (ฮ่า)

เดินไปเจอแบบนี้ที่ shale shaker จงรีบบอก mud logger driller company man tool pusher โดยพลัน

สรุป

สิ่งที่ขึ้นมากับน้ำโคลนบอกอะไรเราได้หลายอย่าง

เศษหินที่ขึ้นมาจากน้ำโคลนบอกได้ไว่า หัวเจาะเป็นหัวเจาะประเภทไหน คุณภาพน้ำโคลน และ หลุมเป็นอย่างไร

เศษวัสดุที่ไม่ใช่เศษหิน ก็บอกเราได้ว่า อะไรหล่นลงไปจากปากหลุม และ อะไรไม่ขึ้นมากับก้านเจาะ(ฮา)

การเดินไปดู shale shaker บ่อยๆขณะขุดเจาะ จึงมีความสำคัญมากๆ ตอนผมเป็นวิศวกรขุดเจาะฝึกหัด โดนให้ไปเฝ้า shale shaker ทั้งวันทั้งคืนเลยครับ

---

• Facebook
• Twitter
• Line