Solid Control – Simple complexity

• Facebook
• Twitter
• Line

Solid Control – Simply complexity – ทำไมเราต้องเอาเศษหินออกจากน้ำโคลน

เอาแบบง่ายๆรวบรัดเลย …

คุณสมบัติหนึ่งของน้ำโคลนที่เราต้องควบคุม คือ ความหนืด (Viscosity) … ความหนืด เกิดจาก 2 ส่วน

ส่วนแรก เนื้อของเหลว ที่เราเรียกว่า gel strength … เช่น น้ำมัน น้ำ เยลใส่ผม จารบี ฯลฯ ไม่มีของแข็งอะไรเลย มันก็หนืดไม่เท่ากัน

ส่วนที่สอง คือ ของแข็งที่แขวนลอยอยู่ในของเหลว เรามีชื่อเรียกเฉพาะว่า Plastic Viscosity … ยิ่งขนาดของแข็งเล็กป่นเท่าไร ยิ่งมีปริมาณเยอะ ยิ่งทำให้ของเหลวโดยรวม (Apparent Viscosity) สูงเท่านั้น

ดังนั้น ก่อนเราจะใส่เคมีอะไรลงไปปรับความหนือน้ำโคลน เราต้องแยกของแข็งพวกนี้ออกมาก่อน ไม่งั้น ใส่เคมีอะไรลงไปก็เอาไม่อยู่

ขบวนการนี้ เราเรียก Solid Control … ดูง่าย แต่ไม่ง่าย วิศวกรมักจะละเลย ไม่จู้จี้ ละเอียดละออ กับเรื่องนี้ แต่ปัญหาหลุมส่วนมากก็มาจากของแข็งเศษจิ๋วๆนี่แหละ

หน้างานก็มักจะมองของพวกนี้แบบ ไม่คิดไร มาถึง ติดตั้ง เปิดปิดวาว์ล กดสวิทช์ เสียก็เรียกช่างเครื่อง (mechanic) มาซ่อม สั่ง รออะไหล่ ฯลฯ ติดตั้งวางกันอย่างไร หลุมก่อน platform ก่อน location ก่อน วางอย่างไร ก็วางอย่างเดิม พอมีปัญหาก็ ไอ้อิ๊บอ๋าย ด่ากันไปมา

วันนี้จะมาเล่าให้ฟังแบบง่ายๆ ไม่ลงลึก เอาแนวคิดไปว่า การก๊อปแปะนั้น เป็นเรื่องดี ประหยัดเวลา work smart ผมเห็นด้วย 100% ผมทำเองก็บ่อย แฮ่ๆ แต่อยากให้คิดหน่อยว่า ทำไม หลุมก่อน platform ก่อน location ก่อน วางอย่างนั้น แล้ว ตอนนี้เรายังต้องวาง ต้อง ทำแบบนั้นไหม

Solid Control – Simply complexity

อะ ดูคลิปแล้วใช่ไหม … เรามาทำความเข้าใจหลักการของเจ้าพวกนี้ทีล่ะชิ้น ไล่ไปจากการแยกชิ้นหยาบๆไปหาชิ้นที่ละเอียดๆ

ผมจะไม่ลงลึกขนาดสเป็กต่างๆเป็นตัวเลขนะ เพราะไม่จำเป็น ลงไปคุณก็ลืมอยู่ดี แต่อยากให้เห็นแนวคิดการจัดวาง

Shale Shaker

หยาบๆที่สุดก็นี่แหละ ตะแกรงร่อนเศษหิน มันเป็นตะแกรงแผ่นๆสี่เหลี่ยม มีตะแกรงที่หน้าตาที่ไม่บอกก็จะคิดว่าเป็นมุงลวดกันยุงดีไซด์ล้ำๆ ขนาดความละเอียดก็มีหลายเบอร์ วางเอาไว้บนกรอบเหล็ก น้ำโคลนที่ขึ้นมาจากหลุมก็เทลงไปข้างบน

แล้วเราก็มีมอเตอร์ กับ ลูกเบี้ยว เขย่าๆเจ้าตะแกรงนี่ น้ำโคลนและเศษหินที่เล็กกว่าก็รอดไป ที่ใหญ่กว่าก็โดนเขย่าเทลงไปอีกทางหนึ่ง

Shaker hand งานชื่อแปลกๆอีกแล้ว ไปดูกันว่าคนนี้ทำอะไร

Vacuum Degasser

ชิ้นนี้แปลกกว่าเพื่อน ผมไม่อยากเอามารวม แต่เขาก็รวมกัน มันไม่ใช่ solid control เพราะมันใช้แยกก๊าซออกจากน้ำโคลน

วิธีการก็ง่ายๆ ฉีดน้ำโคลนเข้าไปให้มันฟุ้งกระจายในถังปิด ก๊าซออกด้านบน น้ำโคลนออกด้านล่าง … ง่ายม๊วกกกก

Desander

ตัวต่อมา เราใช้แยกทราย ดูรูปเอา ใช้หลักการหมุนเหวี่ยงของของเหลว และ แรงโน้มถ่วง … นึกถึงแม่น้ำลำคลองที่ยาวๆเป็นเส้นตรง น้ำไหลไป ทรายก็ตกตะกอนไปใช่ไหมครับ

ทีนี้แทนที่จะให้ไหลเป็นเส้นตรง เราให้มันไหลในกรวยแบบในรูปข้างล่าง ทรายหนักๆก็ลงไปกองไหลออกด้านล่าง ที่เหลือเบาๆก็ไหลออกด้านบน

เวลาเดินไปแถวบ่อน้ำโคลนเห็นอะไรที่หน้าตาเป็นกรวยๆ ก็ไอ้เจ้านี่แหละ

เนื่องจากกรวยหนึ่งมันรับได้ไม่เยอะ เลยต้องเอามาต่อขนานๆกัน

Desilter

หลักการเดียวกับ desander ครับ แต่ตัวเล็กกว่า ใช้แยกทรายแป้ง (silt) แค่นั้นเอง

Centrifuge

เจ้านี่ภาษาไทยแปลว่าเครื่องปั่นเหวี่ยง คือ ถังกลมทรงกระบอก ข้างในมีกังหันรูปกรวย หมุนเร็วจี๋

เราปั๊มน้ำโคลนเข้าไปที่แกนกลาง (สีเหลืองปนแดงในรูป) ไปโผล่ที่ผิวตรงกลางทรงกระบอกกรวยติดใบพัดเล็กๆที่หมุนจี๋

การหมุนจะเหวี่ยงน้ำโคลนให้ไปกองอยู่ที่ผนังถัง แล้วเศษของแข็งที่เล็กมากๆ(ระดับตามองไม่เห็น) ก็จะถูกผลักไหลออกไปทางปลายถังด้านที่สอบเล็กลง (สีแดงในรูป)

ส่วนน้ำโคลนสะอาดที่เบากว่าก็จะโดนผลักออกไปด้านตรงข้าม (สีเหลืองในรูป)

มีเกร็ดนิดหนึ่ง อุตสาหกรรมเราไม่ได้คิดค้นเจ้านี้นะ เราก๊อปมาจากอุตสาหกรรมอาหารและยา อุตสาหกรรมอื่นเขามีใช้มานานแล้ว เราก็ไปลอกเขามา ง่ายดีเนอะ 555

Mud Cleaner

เจ้านี่ก็คือ desander desilter เอามาวางบน shale shaker ประมาณ all in one หรือ one stop service

Reality

บริษัทที่ให้เช่าคนและของพวกนี้ ก็จะมีสูตรสำเร็จคล้ายๆกัน

มีถังบำบัดน้ำโคลน ต่อรวมกันมา แบบมาตราฐาน น้ำโคลนเข้าทางนี้ ออกทางนั้น ถัง และ ท่อ วาว์ล ขนาดเท่านี้เท่านั้น ไม่ต้องคิดมาก ยกมา เปิดไอแพด ต่อๆ เป็นจิ๊กซอ ตามคู่มือบ.

ของพวกนี้มาเป็นชุด โดยมากก็เช่ากันยกชุด แยกเช่ามักจะแพงกว่า …

อย่างที่ผมเกริ่น ก๊อปแปะมันไม่ยากหรอกครับ ถ้าทุกอย่างมันทำงานได้อย่างที่มันควรจะทำงาน ไม่ต้องคำนวนอะไรมาก

ปัญหาคือ เมื่ออุปกรณ์บางอย่างมันไม่ทำงาน หรือ มันทำงานไม่เต็มประสิทธิภาพ (จะเพราะอะไรก็แล้วแต่) แล้วเราต้องเลือกที่จะ ได้อย่าง – เสียอย่าง … วิศวกร ช่างเทคนิค เท่านั้น ที่จะคิดได้ คำนวนได้ โดยไม่ต้องโทรฯกลับยานแม่ที่ต่างประเทศ

ดูรูปข้างบน … อย่างแรกที่จะสังเกตุได้ คือ อุปกรณ์ส่วนใหญ่ต่อเป็นอนุกรม เข้าทาง ออกทาง บางช่วง ก็ต่ออนุกรมแบบทางเดียว คือ ถ้าตัวปลายเสีย หรือ ไม่เต็มที่ น้ำโคลนล้นมาตัวต้นทางแน่ๆ

บางช่วงก็ต่ออนุกรมแบบมีให้ผ่านทางลัดได้ มีทางเลี่ยงเมืองได้ (by pass) ถ้าจำเป็นฉุกเฉิน (หรือ ยามปกติ)

บางอุปกรณ์กลับไม่ต่ออนุกรม ต่อขนานซะงั้น

ดูในเชิงระบบนะ ทุกตัว มี …

1. วัตถุประสงค์ต่างกัน
2. อัตราการรับเข้า และ ส่งออกต่างกัน (flow capacity)
3. สเป็คการแยก (ขนาด และ ปริมาณ ของของแข็ง) ขาเข้า และ ปล่อยออก ต่างกัน

ดังนั้นถ้าหน้างานมีปัญหา เราต้องคำนวนได้ คิดเองเป็นว่า ตอนนี้ ขุดหลุมขนาดไหนอยู่ สถานการหลุมเป็นไง ชั้นหินอะไร ดังนั้นจะยอมเสียอะไร หรือ ปรับอะไร เพื่อให้งานขุดเจาะยังดำเนินต่อไปได้

ยกตัวอย่าง … ขุดหินทราย ยังไม่เข้าชั้นปิโตรเลียม หลุม 6 นิ้ว หัวเจาะ roller แบบ insert อัตราการไหล 600 ลิตรต่อนาที ใช้น้ำโคลนแบบน้ำมัน (OBM)

สิ่งที่ผมยอมได้ คือ degasser ถ้าพังหรือทำงานไม่เต็มร้อยผมไม่หยุดขุด เพราะโอกาสที่ไฮโดรคาร์บอนก๊าซจะเข้ามาน้อย

ที่ผมยอมได้อีก 2 อย่าง คือ shaker ตะแกรงหยาบ ไม่จำเป็น เอาเบอร์ละเอียดกลางเบอร์เดียวพอ ถ้ามอเตอร์ shale shaker เสียไปตัว ก็ไม่ต้องซ่อม ตัวเดียวพอ เหลือเฟือ

ถ้า feed pump desander desilter เหลือตัวเดียว ยอมสละ desander เอามาใช้กับ desilter (หัวเจาะ 6″ roller cone insert bit ทรายป่นเป็นพงแน่ๆ) ถ้าถัง(บ่อน้ำโคลน) ไม่พอ ก็ไม่ต้องเช่าเพิ่ม อัตราไหลแค่นี้ (ต้องคำนวนนะ ไม่ใช่มั่วๆ)

ถ้าจำเป็นจริงๆ ก็เจาะให้ช้าลงหน่อย ดีกว่าหยุดเจาะ แล้ว bypass บางอย่างชั่วคราว เพื่อซ่อมแบบประทัง … ดีกว่าหยุดเจาะดื้อๆ

กลับไปดูคลิปวีดีโอเมนูทอดปลา … ทำไมต้องตัดหัวปลาก่อนทอด

ทุกหลุม ทุกช่วงการเจาะ มันมีเหตุมีผลของมัน ที่จะต้องทำอย่างนั้น วันที่ทุกอย่างทำงานเต็มร้อย ไม่ได้พิสูจน์ว่าใครเจ๋งกว่าใคร แต่วันที่บางอย่างหรือหลายอย่างไม่ได้อย่างใจ จะเป็นวันที่พิสูจน์ว่าใครคือของจริง

---

• Facebook
• Twitter
• Line