Northern Light Project introduction and success factors – โครงการแสงเหนือ … ชื่อเพราะมากครับ ว่าแต่โครงการนี้เขาทำอะไรกัน
การกักเก็บ CO2 ประกอบไปด้วยอภิอัครมหาส่วนย่อย 3 ส่วน
- Capture … จับมันมา เปลี่ยนจากก๊าซ ให้เป็นของเหลว
- Transport … ขนส่งมันไป จะปั๊มใส่ท่อก็ได้ หรือ ปั๊มใส่ถังก็ได้
- Storage … เก็บมันไว้ อัดลงหลุมไปเก็บไว้แบบลึกสุดใจในชั้นหินกักเก็บ
โครงการแสงเหนือทำ ข้อ 2 และ ข้อ 3 … ขนส่ง + เก็บ
แล้วข้อ 1 ใครทำ … รัฐบาลนอร์เวย์ทำครับ
รวม 3 ข้อ เข้าด้วยกัน มีชื่อว่า Longship project แน่นอนว่าเจ้าภาพ คือ รัฐบาลนอร์เวย์ พูโง่ายๆ โครงการแสงเหนือ เป็น 2/3 ของ โครงการ Longship (ไม่อยากแปลว่าเรือยาว มันจั๊กจี้)
https://norlights.com/about-the-longship-project
วันนี้จะมาแนะนำให้รู้จักแบบผิวๆ (ลึกๆไปอ่านเอาเอง มีลิงค์ให้) และ จะชวนคุยเรื่องปัจจัยที่จะทำให้โครงการประเภทนี้ประสบความสำเร็จ หรือ อีกนัยหนึ่ง ปัจจัยของความล้มเหลวนั่นแหละ
Northern Light Project
มาว่ากันเลยครับ …
ไปดูคลิปสวยๆว้าวๆสั้นๆกันก่อนสัก 4 นาที
Introduction
โครงการนี้เกิดขึ้นเมื่อปี 2017 โดย Equinor, Total และ Shell … 3 อภิ NOC (National Oil Company) ของยุโรป … นอร์เวย์ ฝรั่งเศส และ เนเธอร์แลนด์
โดยมีลูกค้าไว้ล่วงหน้าแล้ว คือ โรงงานซีเมนต์ (Cement Plant) และ โรงงานผลิตพลังงานจากของเสีย (Waste to Energy Plant) ในแถบนั้นนั่นแหละ … Heidelberg Materials (Norway), Yara (The Natherland), Ørsted (Denmark)
พอปี 2020 รัฐบาลนอร์เวย์เข้ามาใส่เงินลงทุน 80% ส่วน NOC 3 เจ้าที่เหลือ ก็ 20%
เฟสแรกที่เสร็จไปแล้ว ตั้งกำลังการกักเก็บไว้ 1.5 ล้านตันต่อปี
เฟสแรกที่ 2 เริ่มเมื่อ มีนาคม 2025 ตั้งกำลังการกักเก็บขั้นต่ำไว้ 5 ล้านตันต่อปี
กักเก็บครั้งแรก (First Volume) เดือน สิงหาคม 2025
https://norlights.com/news/northern-lights-jv-has-successfully-stored-first-co%e2%82%82
เงินลงทุนไม่ต้องพูดถึง ขี้เกียจพิมพ์เลขศูนย์หลายตัว แถมสกุลเงินยูโรฯอีก
ลูกค้ามาจากทั่วยุโรป …
เรียกได้ว่าเป็นอภิมหาโครงการเลยทีเดียวครับ
น่าอิจฉาที่ผู้คนแถบนั้นมองไกล สำนึก ตระหนัก และ ลงมือทำ เรียกว่าลำพังคนใดคนหนึ่งคงไม่มีปัญญาทำครบหมดทุกขั้นตอน เพราะ CCUS คือ ระบบนิเวศน์
Success Factors
ว่าแล้วก็มาที่ส่วนที่สองของบทความ คือ ปัจจัยที่จะทำให้โครงการนี้ประสบความสำเร็จ
เท่าที่อ่านคร่าวๆจากแหล่งต่างๆ ปัจจัยที่ว่า มี 4 เรื่องหลักๆ
Policy
CCUS เชิงพานิชย์ ไม่ใช่โรงงานกระดาษ ที่เรามีที่ดิน ขออนุญาติกรมโรงงานฯ ซื้อเครื่องจักร เสียบปลั๊ก ต่อท่อน้ำ ส่งต้นยูคาลิปตัสเข้าหลังโรงงาน แล้ว ได้กระดาษออกขายมาหน้าโรงงาน หรือ จะเหมือนเราขุดหลุมทิ้งขยะในที่ดินบ้านเราเพื่อทิ้งขยะของบ้านเราเองบ้านเดียว
CCUS เชิงพานิชย์ คือ ห่วงโซ่มูลค่า (Value Chain) high tech มหึมา ไม่ใช่โรงงานกำจัดขยะชีวมวล อบต.
CCUS เชิงพานิชย์ ต้องหาลูกค้าให้ได้ก่อนอันดับแรก อย่างที่ โครงการแสงเหนือทำ อ้อ ก่อนหาลูกค้า รัฐบาลต้องเอาด้วยก่อน ไม่งั้น ไม่เกิด รัฐบาลที่ว่า ไม่ใช่แต่รัฐบาลเจ้าของ CCUS เท่านั้นนะ แต่ต้องเป็นรัฐบาลลูกค้าด้วย จู่ๆลูกค้าที่ผลิต CO2 จะเสียเงินให้ โครงการแสงเหนือเอา CO2 ไปเก็บได้ไง
รัฐบาลต้องมี กฏหมาย มีนโบาย ทั้งผลัก ทั้งดึง ทั้งปลอบ ทั้งขู่ ให้โรงงานที่ผลิต CO2 ต้องทำตาม เหมือนกรมโรงงานฯกำหนดเรื่องการกำจัดขยะ หรือ กำจัดน้ำเสีย นั่นแหละ
แล้วต้องบังคับแบบถ้วนหน้าด้วย ไม่ใช่เลือกที่รักมักที่ชัง ลูกหน้าปะจมูก โรงงานนั้นต้อง โรงงานนี้ไม่ต้อง
ลองนึกถึงประเทศอย่าง ลุงตั๊ม พี่สี น้าปู ซิครับ กล้ามใหญ่เบอร์นั้น จะไม่กักเก็บ CO2 ใครจะทำไรได้
แล้วลองนึกเลยไปถึงประเทศอย่าง อินเดีย บังคลาเทศ ปากีสถาน (และอีกหลายประเทศสถาน) ซิครับ แข่งกับชาวบ้านเขา ก็คุมต้นทุนแทบไม่ไหว จะให้จ่ายค่ากักเก็บ CO2 อีก ขนาดน้ำเสีย ยังปล่องลงแม่น้ำกันดำปี๋โครมๆ
“ความยากจนคือมลพิษที่ร้ายแรงที่สุด” … “ประเทศยากจนไม่ควรถูกบังคับให้ต้องมารับภาระกฎเกณฑ์ด้านสิ่งแวดล้อมที่ประเทศร่ำรวยกำหนดขึ้น หากสิ่งนั้นไปขัดขวางการหลุดพ้นจากความยากจนของผู้คน” … อินทิรา คานธี … ในการประชุม United Nations Conference on the Human Environment ที่กรุงสต็อกโฮล์ม ประเทศสวีเดน เมื่อปี พ.ศ. 2515
กลับมาที่โครงการแสงเหนือ …
จะเห็นว่าเป็นโครงการที่ดีที่ต้องการความพร้อม ความตื่นตระหนัก แรงสนับสนุนผลักดัน อย่างสุกงอมรอบด้าน ทุกภาคส่วน เริ่มจาก ปากท้องของคนที่ต้องอิ่มก่อน ปัจจัยสี่ต้องมี ความเหลื่อมล้ำต้องต่ำ แล้วจึงคิดถึงเรื่องสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจต้องพยุงตัวเองไหว กฏหมายต้องพร้อม การบังคับใช้ต้องถึง … ประเทศอย่างนอร์เวย์ (และเพื่อนบ้านว่าที่ลูกค้า) นั้น มีปัจจัยเหล่านี้ครบ
ไม่ใช่รวยอย่างเดียวโครงการแสงเหนือถึงจะเกิดได้ ผมการันตีเลย ประเทศเงินถุงเงินถังอย่าง อเมริกา รัสเซีย จีน ไม่มีทางที่ CCUS จะเกิดเด็ดขาด
เรื่องนโยบาย กฏกติกา การบังคับใช้ แรงจูงใจ วิศัยทัศน์ เรื่องเดียวก็เป็นความท้าทายตัวเป้ง เพราะในประเทศอย่างเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (และอีกหลายประเทศ เพื่อความเป็นธรรมครอบคลุม) ที่ยังบังคับไม่ให้ทิ้งน้ำเสียอุตสาหกรรมลงแหล่งน้ำสาธารณะยังทำกันไม่ได้เลย แล้วให้จ่ายค่ากักเก็บ CO2 ผมว่าอาจจะเริ่มจากง่ายไปยากก่อนดีไหม เริ่มจาก ค่าทิ้งน้ำเสียอุตสาหกรรม ค่ากำจัดขยะอุตสาหกรรม ทำ 2 เรื่องนี้ให้ได้ก่อน
Technology
เรื่องนี้ไม่ยาก เมื่อเทียบกับเรื่องแรก ถึงจะยังไม่นิ่ง แต่เราก็ก้าวหน้ามามากแล้ว เอาเงินซื้อเอาได้
อ่านต่อเรื่อง technology ได้ตามลิงค์ข้างล่างนี้ จะเห็นว่าเรามีองค์ความรู้ประมาณหนึ่งที่ไปต่อได้ล่ะ
Understanding Legacy Well Risks in CCS Projects
CCS CCUS EP2 – Petrophysics properties
CCS, CCUS EP3 – Reservoir Engineering
Commercial
เรื่องนี้ง่ายสุด ถ้าเรื่องแรกผ่าน
คิดง่ายๆ ถ้ากระทรวงศึกษาฯบอกว่า ต้องใส่ชุดนักเรียน ต้องใส่ชุดลูกเสื้อ เนตรนารี ยุวกาชาด ชุดเหล่านี้ขายได้ทันที แล้วจะเกิดการแข่งขัน การประหยัดเนื่องจากปริมาณการผลิต นวัตกรรมต่างๆ ตามมา
Geology
เรื่องนี้ทำอะไรไม่ได้เลย เป็นเรื่องของแม่พระธรณีว่า ประเทศนั้นๆมีโครงสร้างทางธรณีที่เอื้อต่อการกักเก็บไหม ถ้าไม่มี ต่อให้มี 3 ข้อแรกครบ ก็ไม่เกิด
CCS CCUS EP7 residual trapping – capillary trapping
CCS, CCUS EP8 – Dissolution Trapping
CCS, CCUS EP 9 Mineralization Trapping
สรุป Northern Light
ประเทศนอร์เวย์ มีระบบนิเวศน์ที่ว่ามาทั้งหมดนี้ครบ นโนบาย เทคโนโลยี ลูกค้ารอบบ้าน และ ธรณี อีกทั้งรัฐลงมาเล่นเอง 80% ทำให้เกิดความมั่นใจว่าไปต่อได้แน่ โครงการไม่โดนลอยแพกลางทาง อย่างแย่สุดถ้าเจ๊งก็เอาภาษีคนนอร์เวย์นั่นแหละมาอุ้มไม่ทางตรงก็ทางอ้อม
แต่ถ้าเอกชนลงมาเล่นเอง 100% แบบไม่มีรัฐอุปถัมภ์ นี่ต้องคิดหนักหน่อย ถ้าเจ๊งก็ผู้ถือหุ้นล่ะรับไปเนื้อๆ ธุรกิจก็แบบนี้ครับ มีความเสี่ยง มาก่อนกาล ใช่ว่าจะได้เปรียบ
นอกจากนี้นอร์เวย์ยังกาหัวลูกค้าไว้ก่อนเลยว่าใครจะมาใช้บริการ เผลอๆทำสัญญาไว้แล้ว ก่อนลงมือสร้าง
นอร์เวย์ระบุไปเลยว่า ลูกค้านำร่อง 2 ราย คือ โรงงานซีเมนต์ และ โรงงานผลิตไฟฟ้าจากขยะ ซึ่งก็ตรงแป๊ะกับหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ว่า นี่แหละตัวใหญ่
เหมือนเรื่องเล่า MBA สมัยผมเรียน มีคนเล่าว่า ผู้บริหารจบนอกนำเสนอโครงการสวยหรูให้กับเจ้าสัวรายหนึ่ง แกก็นั่งฟังไปงั้นๆ ผ่านไปครึ่งชม. แกทนไม่ไหว แกยกมือถาม … “ใครคือลูกค้า” … ปรากฏว่า ใบ้แดก ทั้งห้องประชุม …
ผมสรุปสั้นๆว่างี้ล่ะกัน … ระบบนิเวศน์ต้องสุกงอมก่อน หรือ อย่างน้อยสัก 70-80% ขึ้นไป โครงการรักษ์โลกแบบนี้ถึงจะเกิดได้และประสบผลสัมฤทธิ์
มีเรื่องราวน่าสนใจเยอะมาครับ เกี่ยวกับโครงการนี้ แนะนำมาก ให้ไปอ่านต่อในลิงค์ข้างล่างนี้นะครับ
https://www.equinor.com/energy/northern-lights