Why drill deviated well – เป็นคำถามที่ดีครับ นักขุดอย่างผมน่ะ ชอบเอาง่ายเข้าว่า ขุดเร็ว หลุมถูก คือ ความฝันของเรา แต่ความฝันที่สูงสุดของเรา คือ ไม่ต้องขุด แต่ได้เงินเดือน อิอิ
มันมีเหตุผลของมันนะ เราไม่ได้ขุดหลุมเอียงเอาเท่ห์เอามันส์
ขุดตรงๆได้เราก็พยายามโน้มน้าวนักธรณี และ ทุกฝ่าย (อ่านแต่แล้วจะรู้ว่ามีฝ่ายไหนบ้าง) ว่า ขุดตรงเถอะ หรือ เอียงให้พิศดารน้อยที่สุด
Why drill deviated well
มี 3 ปัจจัยหลักๆครับ
1-ทำไม่ได้จริงๆ มีอะไรมาขวาง
ขวางการตั้งแท่นเจาะ บนบกก็เข้าใจง่ายหน่อย เช่น ชุมชน ป่าไม้ สปก. แนวทรายอ่อน แม่น้ำ ลำคลอง ฯลฯ
ในทะเลก็ เช่น สายเคเบิ้ล ท่อก๊าซใต้น้ำ แนวประการัง เขตสงวน ก้อนก๊าซมวลชีวภาพตื้นๆ (shallow gas) หรือ water flow, พื้นทะเลเป็นโคลนอ่อน ขรุขระเป็นร่องเป็นเหว (ในกรณีน้ำลึก) แม้กระทั่งซากเรือดำน้ำอัปปางจากสงครามโลก เป็นต้น
อีกกรณี คือ อุปสรรคมันไม่ได้อยู่บนบก ผิวทะเล หรือ อะไรที่ตื้นๆที่เราย้ายแท่นเจาะแล้วก็หลบได้ มันอยู่ลึก
เช่น ชั้นหินแข็งอัคคีที่แผ่นดินไหวหลายล้านปีก่อน มันพลิกให้มาอยู่บนแหล่งกักเก็บที่เราหมายปอง หรือ ชั้นหินเกลือ (salt dome)
แหล่งกักเก็บฯเราก็มักจะไปซ่อนอยู่ใต้ลูกบอลลูนเกลือ (dome) แบบรูปข้างล่าง เพราะเกลือกั้นการไหลได้เยี่ยม porosity เป็นศูนย์ ไม่มี permeability – ความสามารถการไหลผ่าน เป็น cap rock ในอุดมคติ พอไฮโดรคารบอนไหล (migrate) มากองๆแล้วก็โดนกักไว้ได้ง่าย
ชั้นหินแข็ง แน่นอนว่า เราขุดฝ่าลงไปก็อาจจะได้ แต่ช้าฝุดๆ เผลอๆก็อาจจะไม่ได้ ไม่คุ้ม ขุดเอียงเข้าข้างๆดีกว่าไหม
ชั้นหินเกลือ ขุดฝ่าลงไปนะ ไม่แข็งหรอก นิ่มด้วยซ้ำ แต่ปัญหา คือ มันเป็นเกลือไง ต่อให้ใช้น้ำมันขุด (OBM Oil Base Mud) มันละลายเป็นโพรง โดนแรงน้ำโคลนเป่า (hydraulic power) ก็กระจุยแล้ว สรุป ขุดเอียงๆไปจิ้มเอาดีกว่า ง่ายกว่า เร็วกว่า ถูกกว่า
2- โดยรวมทั้งโครงการ ขุดเอียงถูกกว่า
ที่เห็นกันทั่วไปง่ายๆ คือ WHP แท่นหลุมผลิต ขุดจากที่เดียว เอียงๆออกไป เอาปากหลุมมารวบกันไว้ สร้าง WHP ครอบ ประหยัด บนบกก็ที่ลานกระบือ ไม่ต้องเช่าต้องซื้อที่หลายแปลง หามาแปลงเดียว เจาะเอียงออกไป
การกระจายกระจุกแหล่งก็ต้องเอื้อด้วยนะครับว่า เอื้อมไปถึงนะ
หลุมเอียงแพงกว่า แต่เวลาคิดต้องรวมทั้งโครงการ รวมค่าที่ ค่าโน้นนี่เข้าไปด้วย ไม่ใช่จะเอาจะหลุมถูกแล้วโครงการแพง
อีกกรณีก็หลุมน้ำลึกที่เราเรียก wet tree คือ x-tree ไปอยู่ที่พื้นทะเล ภาษาทางการเรียก subsea wellhead การขุดตรงๆ แยกๆกัน มันก็แพงที่จะลากท่อมาต่อๆกัน รวมๆกันขุดเป็นกระจุกอาจจะถูกกว่าโดยรวม
แต่ก็นั่นแหละ ขึ้นอยู่กับการกระจายของแหล่งด้วย บางกรณีก็กระจุกไม่ไหว เอื้อมไปไม่ถึง ก็ต้องพยายามออกแบบการพัฒนาให้ถูกที่สุด เช่น ตรงที่รวบได้รวบ รวบไม่ได้แยกไป เป็นต้น โดยต้องเอาปัจจัยทั้งหมดมาคิด
งานพัฒนาแหล่งนี่ เป็นการรวมเทพของทุกๆสาขาเลย นักธรณี วิศวกรแหล่งฯ วิศวกรผลิตฯ วิศวกรนอกชายฝั่ง โลจิสติกส์ วิศวกรรมขุดเจาะ นักเศรษศาสตร์ปิโตรฯ และ อีกเพียบ ฯลฯ
ทุกคนก็อยากให้ งานของตนง่าย เร็ว ดี และ ราคาถูก 555
ตบตีกันสนุกครับ กรรมการกลาง คือ project manager ต้องมองให้รอบคอบประสานงานให้ดีๆ ยึดเป้าใหญ่โครงการไว้ให้มั่น ผมร่วมเป็นทีมพัฒนาหลายโครงการ (จะอวดว่าเทพกับเขาเหมือนกันนะ อิอิ) รู้สึกเหนื่อยแทน ปนๆสงสารคนเป็น ผจก.โครงการมาก 555
3-เพิ่มอัตราการผลิต
อันนี่ก็ง่ายๆครับ แหล่งหนา 3 เมตร ถ้าขุดตรงๆ หลุมก็สัมผัสไฮโดรคาร์บอน 3 เมตร ก็ผลิตได้เท่าอัตรา 3 เมตร ถ้าขุดเอียง 45 องศา หลุมจะสัมผัสไฮโดรคาร์บอน 3/cos(45) = 4.25 เมตร ก็ผลิตได้เท่าอัตรา 4.25 เมตร เพิ่มขึ้นมาตั้ง 42% แนะ
Directional Drilling Calculation Example for J-Profile Well
อีกกรณีหนึ่งในหมวดนี้ คือ มีหลายแหล่งกักเก็บ แต่อยากสอยมันทุกแหล่งในหลุมเดียว แบบในอ่าวฯเรา หลุมมันก็ต้องเอียงต้องเอื้อม
เทคนิคการขุด แบบอ่าวไทย ของเรา เท่านั้น (Thailand Only)
สรุป
งานหลุมเอียง ดูเหมือนไม่มีอะไรเมื่อย่อยมาถึงมือพวกเราหน้างานแล้ว เหมือนไม่มีอะไรมาก เราก็แค่ขุดตามคำสั่ง แต่กว่าจะมาเป็นโปรแกรมหลุมให้เอียงแบบ drilling program ที่เรารับมานั้น ผ่านการตกผลึก ขั้นตอนต่างๆมากมาย
หวังว่าบทความนี้จะให้เราเห็นเบื้อหลังการถ่ายทำของหลุมเอียงบ้างนะครับ