RF in GOT doesn’t work – Why – วันก่อนได้คุยแลกเปลี่ยนกับน้อง RE (Reservoir Engineer) คนหนึ่งที่รับผิดชอบแหล่งในอ่าวไทย
เจ้าหนูจำไมอย่างผมก็ถามน้องว่า ตอนนี้ RF ในอ่าวไทยเเราเท่าไรแล้ว
อธิบายย่อๆนิดหนึ่ง RF – Recovery Factor คือ อัตราส่วนระหว่าง ไฮโดรคาร์บอนที่เรามีอยู่ใต้ดิน (in place) กับ ไฮโดรคาร์บอนที่เราเอาขึ้นมาแล้ว (หรือ คาดว่าจะเอาขึ้นมาได้) ด้วยทุกวิธี (ER – Enhance Recovery ปั๊ม ดูด ดึง หรือ เอาน้ำ ไอน้ำ เคมี ก๊าซ ไล่)
RF จะเป็นตัวเลขระหว่าง 0 – 1
เช่น ใต้ดินมี 100 เอาขึ้นมาแล้ว 20 นั่นคือ RF = 20/100 ตอนนี้ RFของแหล่ง 0.2
เทคนิคการขุด แบบอ่าวไทย ของเรา เท่านั้น (Thailand Only)
เวลาผ่านไป RF ก็จะมากขึ้นๆ RE มักจะมีตัวเลขที่คำนวนไว้แล้วว่า RF ของแหล่งเมื่อปิดจ๊อบ (แหล่งหมด หรือ หมดสัปทาน) จะเป็นเท่าไร ซึ่งไม่มีทางที่ RF เป็น 1.0
สำหรับก๊าซ 0.75 ก็หรูมากแล้ว ถ้าน้ำมัน ผมได้ยินว่า 0.3 ก็เต็มที่ ถ้าจะให้มากกว่า 0.3 ก็ต้องออกแรง(และเงิน) ER กัน
แปลว่าเรายังมีไฮโดรคาร์บอนอีกเยอะ ที่เราเอาขึ้นมาไม่ได้ด้วยเทคโนโลยีปัจจุบัน
น้องตอบผมว่าเราไม่หา RF ในอ่าวไทย เพราะหาได้ยาก ถ้าหาได้ก็ไม่แม่น และ ไม่มีความหมาย
RF in GOT doesn’t work – Why
ต้องอธิบายอย่างนี้ครับ
RF เนี้ย อยู่บนพื้นฐานที่เรารู้ปริมาณของเดิมที่เรามีใต้ดินก่อนผลิต รู้รูปพรรณสัณฐานแหล่ง กว้าง ยาว สูง คูณโน้นนี่แล้วออกมาเป็นปริมาณไฮโดรคาร์บอนที่แน่นอนประมาณหนึ่ง เราเรียก in place เอามาเป็นตัวหาร
ดังนั้น แหล่งที่ทำแบบนี้ได้ ต้องเป็นแหล่งใหญ่พอ มีขอบเขตชัดเจนพอ มีการศึกษา มีข้อมูลพอ ที่จะคิดออกมาได้ ที่เราเรียก text book reservoir หรือ แหล่งตามตำรา
เมื่อผลิตไปสำรวจไป ประเมินไป อาจจะพบว่า อ้าว ขนาดของแหล่งที่คิดว่าวันแรกมันใหญ่ หรือ เล็กกว่า ที่คิดไว้ และ คุณสมบัติต่างๆของแหล่งฯเช่น ค่าความพรุน ค่าน้ำ (Sw Water Saturation) และ อื่นๆ มันต่างจากเดิม เราก็สามารถปรับค่า in place นั้นได้
การทำปรับค่า in place ใช้ข้อมูล นั่นคือ เวลา และ เงิน พูดง่ายๆคือ ไม่ฟรี ไม่สามารถทำได้ทุกวัน ทุกเดือน หรือ ทุกปี ต้องเปลี่ยนอย่างมีนัยยะสำคัญ RE ถึงจะทำกัน
นอกเรื่องนิดหนึ่ง คำถามหล่อๆสวยๆที่เวลาเราคุยกับ RE เวลาพูดถึง RF คือ ถามว่า RF ที่เราพูดถึงเนี่ย RF ก่อน ER หรือ หลัง ER (ให้มันไหลเองหรือออกแรงช่วยมัน) และ เป็น RF เมื่อปีไหน เพราะเวลามีผลต่อ RF หรือ เรากำลังพูดถึง RF ที่คาดว่าจะได้เมื่อปิดจ๊อบ ก็ถามต่อได้อีก หมายถึง หมดอายุแหล่ง หรือ หมดอายุสัมปทาน เพื่อให้เราเข้าใจตัวเลข RF เดียวกัน … ถามแบบนี้ รับลองสวยและหล่อ ทีนี้ RE จะพูดอะไรก็จะระวังล่ะว่า ไอ้ driller คนนี้มันรู้จริงแฮะ อิอิ
ต่อๆ …
ทีนี้ อย่างที่เรารู้ แหล่งในอ่าวไทยเรา ไม่ใช่แอ่ง แต่เป็นกระเปาะ กระจายออกไปเหมือนเราเอาเม็ดถั่ว งา ปนๆกันหลายๆขนาดเล็กใหญ่หวานมั่วๆลงไป เราไม่รู้หรอกว่า มีเมล็ดอะไร เล็กใหญ่แค่ไหน อยู่ตรงไหนบ้าง
เราได้แต่เดา จะมานั่งศึกษาแต่ล่ะกระเปาะๆขนาดจุ๋มจิ๋ม ก็เปลืองคน เปลืองเวลา และ เงิน
ดังนั้น ค่า in place ในอ่าวเราจึงเป็นความลับสวรรค์
เราเก็บได้แต่ข้อมูลว่าเราเอาขึ้นมาเท่าไร แต่เราไม่รู้ว่า in place มันเท่าไร ดันทุรังคำนวนมาได้ มันก็ไม่แม่น แล้วก็ไม่มีใครเชื่อ มิหนำซ้ำเอาไปใช้งานไม่ได้ แล้วจะเสียเวลาหามาทำไม จริงไหมครับ
หลอกให้อ่านมาตั้งนาน ก็จะสรุปแค่นี้แหละ ว่าแหล่งฯในอ่าวฯเรามันกระจิ๊บกระจ๋อย แต่มันเยอะ มันจึงหา in place ไม่ได้
นอกจากนั้นนะ เราไม่รู้เลยว่า เรามีทั้งหมดกี่กระเปาะ เพราะหลายๆครั้งที่เราจิ้มลงไปในที่ที่เราไม่คิดว่าจะมีกระเปาะ เราก็ไปเจอกระเปาะซะงั้น แบบนี้จะไปคำนวน in place ได้ไง จริงไหมครับ
อ่านเพิ่มเติมเกี่ยวกับแหล่งในอ่าวเราได้ตามลิงค์นี้นะครับ
Factory Drilling & Slim hole – GOT Only – Why we drill so fast
Grid Drilling – GOT only – Why we drill so fast