Retail oil price difference ทำไมราคาหน้าปั๊มแพงจุง – เป็นอะไรก็ไม่รู้นะ ใครมีอะไรเรื่องราคาน้ำมัน มักต้องมาถามผม (ไม่ว่าจะถามเอาจริงเอาจัง หรือ ถามแนวแหย่ๆ กึ่ง ประชด เพราะผมทำงานในอุตสาหกรรมนี้)
ก่อนอื่นต้องขอออกพุง เอ๊ย ตอนตัว (รอบที่ 100 แล้วมัง) ว่า บ.ผมขายแรงงานอยู่ด้วยนี้ …
- อยู่ในอุตสาหกรรมต้นน้ำ กล่าวคือ สำรวจและผลิตปิโตรเลียม นับจากใต้พื้นดิน ไปจบที่หลังโรงกลั่น ไม่เกี่ยวอะไรกับโรงกลั่น และ กิจกรรมอื่นๆจากหน้าโรงกลั่นไปเข้าถังน้ำมันรถพวกเราเล้ย
- สำรวจและผลิตก๊าซ ซึ่งจะยิ่งไม่เกี่ยวอะไรกับราคาน้ำมันเลย
อย่างไรก็ตาม ในฐานะเพื่อน ในฐานะวิศวกร ในฐานะที่มีสามารถ เข้าใจ และ เข้าถึงข้อมูลจำเพาะ และ ข้อมูลสาธารณะ ได้ + ว่าง ก็มักขันอาสาหาคำตอบมาให้
เช้าวันอาทิตย์แบบนี้ เปิดไลน์มา เจอนี่ครับ
ผมตอบได้ 3 วิธี
- วิธีง่าย ก็คือ ตอบแบบที่ออกตัว 2 ข้อ ข้างบนนั่น
- วิธีปานกลาง ไปหาเว็บไซด์ หรือ infographic ที่อธิบายโครางสร้างราคาขายปลีกน้ำมันหน้าปั๊ม
- วิธียาก ซึ่ง ผมเลือกวิธีนี้ ถือว่าพอดีหมดมุก ไม่รู้จะเขียนบทความอะไรด้วยช่วงนี้ 🙂
ข้อมูลที่หามาก็ได้มาจากแหล่งข้อมูลสาธารณะนั่นแหละ ไม่ใช่ข้อมูลลับอะไร
Retail oil price difference
ทำไมราคาหน้าปั๊มแพงจุง
เริ่มแบบง่ายๆตามนี้ก่อน
โครงสร้างราคาน้ำมันสำเร็จรูปในประเทศไทย ประกอบด้วย 8 องค์ประกอบ ดังนี้
- ราคาหน้าโรงกลั่น
- ภาษีสรรพสามิต
- ภาษีมหาดไทย (ภาษีเทศบาล)
- เงินที่เรียกเก็บเข้า/อุดหนุน จากกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง
- เงินที่เรียกเก็บเข้ากองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน
- ภาษีมูลค่าเพิ่มของราคาขายส่ง
- ค่าการตลาด
- ภาษีมูลค่าเพิ่มของค่าการตลาด
ที่มา … สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.) กระทรวงพลังงาน http://www.eppo.go.th/index.php/th/eppo-intranet/item/11451-faq3
การจะตอบคำถามนี้ของเพื่อนได้ ก็ต้องรู้ว่า วัน 1 พ.ค. 63 กับ 5 มิ.ย. 64 เนี้ย ไส้ใน 8 ข้อ ของราคาขายปลีกมันเท่าไร … จริงไหม (แหม … เพื่อนคนที่ถามมาเธอก็จบบัญชี ม.ดังด้วย ไม่ต้องอธิบายมากเนอะ)
ก็ไม่พ้นอากู๋ขาประจำ หาแหล่งข้อมูลที่เชื่อถือได้
ได้มาตามนี้
ข้อมูลวันที่ 5 มิ.ย. 2564 ไม่มี มีแต่วันที่ 4 ถือว่าใกล้เคียง ก็จัดไปตามนี้
ที่มา … สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.) กระทรวงพลังงาน http://www.eppo.go.th/index.php/th/petroleum/price/structure-oil-price?issearch=1&isc=1&xf_6=19&start=153
จากนั้นก็ก๊อปมาแปะ ใส่สูตรง่ายๆ เทียบกันว่า ไส้ขดไหนมันทำให้ราคาขายปลีกหน้าปั๊มมันแพงมหาโหดแค่ข้ามปี
คนมีการศึกษาอย่างพวกเรา (และแฟนคลับเว็บไซด์ผม) ต้องไม่ดราม่า ต้องรู้จักค้นคว้าหาข้อมูล
ไม่ใช่ว่า เอะอะอะไร อ่านข่าว อ่านสื่อ 2 บรรทัด ดู infographic กากๆ แล้วดราม่าด่ากระจาย (เอาไว้ให้วงการบันเทิงเขาทำมาหากินกันด้วยวิธีนี้ อย่าไปแย่งอาชีพเขา 555)
นอกเรื่องๆ กลับๆ … ว่าแล้วผมเอาปีนี้ตั้ง ลบ ปีที่แล้ว
- ถ้าเป็น + แปลว่า เพิ่มขึ้นจากปีที่แล้ว
- ถ้าเป็น – แปลว่า ลดลงจากปีที่แล้ว
ผมไม่รู้ว่า หน้าจอมือถือจะเห็นชัดไหม แต่ขยายๆดูเอา ไม่ก็ฟังผมสรุปโป้งไปเลยว่า ..
ราคาหน้าโรงกลั่นนั่นแหละ มีผลต่อการเพิ่มขึ้นของราคาขายปลีกหน้าปั๊ม 65 – 96%
ถ้าเพื่อนอยากได้ไฟล์ excel ไปดูรายละเอียดว่าน้ำมันแต่ล่ะประเภท ไส้ในเป็นอย่างไร ก็สามารถดาว์โหลดได้จาก onedrive เลย
ตามนี้นะ … https://1drv.ms/x/s!ArcX6ERUboncgjGOIjO8hN55DkHF?e=POCMSN
ตอนแรกว่าจะพล๊อกกราฟให้เห็นชัดๆ แต่
- 1. ขี้เกียจ
- 2. ตัวเลขมันชัดมาก ไม่จำเป็นต้องใช้กราฟช่วย ไม่ใช่ว่าเอะอะอะไรก็พล๊อตกราฟ ทำ infographic โดยไม่จำเป็น
ตอบแค่นี้ ก็อาจจะจบ แต่ผมไม่ยอมจบ มันยังไม่สุด
อะไรทำให้ราคาปลีกหน้าโรงกลั่นมันเพิ่มมหาศาลขนาดนั้น ?
ตามหลักการบัญชีเลยเพื่อน (คนถามจบบัญชี)
ราคาขาย = ต้นทุนสินค้า + ค่าใช้จ่ายการผลิต + ค่าใช้จ่ายอื่นๆ + กำไร
ผมไม่รู้ว่าโรงกลั่นแต่ล่ะโรงเขาคิดมีกำไรเท่าไรกัน ส่วนค่าใช้จ่ายต่างๆนั่น ผมก็ว่า ปีเดียว มันไม่หนีกันหรอก
แต่ผมรู้อย่างหนึ่งว่า
- ต้นทุนวัตถุดิบของโรงกลั่น คือ น้ำมันดิบ
- เราไม่มีในประเทศ และ
- ต้องนำเข้า
- ใช้เงินเหรียญซื้อมา
ต้นทุนวัตถุดิบ ก็คงเป็น ราคาเป็นเหรียญ x อัตราแลกเปลี่ยน
- Exchange Rate (4 June 2021) = 31.3430 BAHT/$
- Exchange Rate (1 May 2020) = 32.54580 BAHT/$
- เปลี่ยนแปลง -1.2028 (-4%)
จะเห็นว่า ปีนี้ ค่าเงินเราแข็งขึ้นเมื่อเทียบกับปีที่แล้ว แปลว่า น้ำมันดิบ 1 ถัง ใช้เงินซื้อ(มากลั่น)เป็นเงินไทยน้อยลง (ถูกกว่า)
อ้าว แล้วอะไรล่ะเนี้ย ทำให้ราคาหน้าโรงกลั่นแพง ถ้าไม่ใช่ราคาน้ำมันดิบโลก
บ้านเรา ใช้ราคาอ้างอิง WTI (West Texas Intermediate) เหตุผลหลักๆ คือ ระยะทาง (ค่าขนส่ง) และ คุณสมบัติของน้ำมันที่โรงกลั่นเราต้องการ
โอ้ว … พระเจ้าช่วยกล้วยทอด
สังเกตุดีๆนะ มิ.ย. – พ.ย. ปีที่แล้ว ราคาน้ำมันดิบไม่ต่างกันมาก แต่จาก พ.ย. ปีที่แล้ว – มิ.ย. ปีนี้ แหม … มันกระฉูดจริงๆ คงไม่ต้องวิเคราะห์อะไรมากนะครับ
ก็ปี 20 เราอ่วมโควิดกันทั้งโลก วัคซีนเข็มแรกที่ฉีดกันมันก็ ราวๆ พ.ย. ปีที่แล้วไง บ.เพื่อนเก็งกำไรราคาน้ำมันไว้ไหมล่ะ อิอิ
เห็นไหมครับ ปีเดียว จาก 40 เหรียญ (ต่ออะไรก็ช่าง เพราะเป็นราคาต่อหน่วย) เป็น 75 เหรียญ (87.5%) ในปีเดียว
ด้วยความที่เพื่อนเป็นนักบัญชี และ ผู้บริหารมืออาชีพ ผมคงไม่ต้องอธิบายไปมากกว่านี้แล้วครับ
น่าจะตอบคำถามเพื่อนได้แล้ว
แต่ถ้าจะเป็นเจ้าหนูจำไมๆ ถามต่อ ก็มีสิทธิ์ถามได้ และ ควรถาม … อย่าหยุดสงสัย
ทำไมน้ำมันจึงแพง และ ประเทศเรามีน้ำมันเยอะไหม … คลิ๊ก
ทำไมเราต้องนำเข้าน้ำมันดิบ เราผลิตเองได้ไม่ใช่หรือ – ตอบสั้นๆ เรามีแต่ก๊าซในอ่าวไทย มีน้ำมันจิ๋มเดียวที่กำแพงเพชร เอามากลั่นเติม grab bike แค่ กทม. ยังไม่น่าจะพอเลยมัง 555 🙂
เมื่อเราผลิตเองไม่ได้ เราก็ต้องซื้อจากตลาดกลาง เราก็ต้องเคารพกฏเกณฑ์ของตลาดกลาง เช่น สเป็คน้ำมัน ตำแหน่งทางภูมิศาสตร์ของตลาด กฏกติกาการซื้อขาย อัตราแลกเปลี่ยน และ อื่นๆ … เพื่อนเป็นนักธุรกิจ และ นักบัญชี (โดยอาชีพ) เชื่อว่าพูดแค่นี้ เพื่อนคงเข้าใจ
สรุปสั้นๆนะเพื่อน
บ้านไม่มีน้ำมันเป็นของตัวเอง ต้องนำเข้า และ เราควบคุมกลไกราคาตลาดสากลไม่ได้ มันก็ง่ายๆแค่นั้นเอง
เธอก็ขายรถดาว 3 แฉกสัก 2 คัน แล้วบริจาคยี่ห้อ 4 ห่วง ที่จอดรกโรงรถบ้านหลังที่ 3 ของเธอ มาให้เพื่อน(จนๆ)อย่างเรา ก็น่าจะช่วยลดค่าค่าน้ำมันรายเดือนของเธอได้บ้าง อิอิ 🙂