PUW SOW ROW – What are they? – มาหาคำตอบกันครับ
PUW (บางทีก็ย่อ PU) – Pick Up Weight คือ ดึงก้านเจาะขึ้นเบาๆแล้วอ่านดูซิว่าน้ำหนักก้านเจาะเท่าไร
SOW (บางทีก็ย่อ SO) – Slack Off Weight คือ ย่อนก้านเจาะลงเบาๆแล้วอ่านดูซิว่าน้ำหนักก้านเจาะเท่าไร
ROW (บางทีก็ย่อ RO) – Rotating Weight คือ ไม่ดึง ไม่หย่อน แต่หมุนเบาๆ แล้วอ่านดูซิว่าน้ำหนักก้านเจาะเท่าไร
เอาล่ะ รู้แล้วว่ามัน คือ อะไร คำถามต่อมา แล้วจดมัน รายงานไว้ ทำไม
PUW SOW ROW
โดยทางทฤษฎี ถ้าวัตถุเคลื่อนที่ด้วยความเร็วคงที่ หรือ หยุดนิ่ง แรงที่กระทำจะเป็นศูนย์
ถ้าเราเอาตาชั่งสปริงเกี่ยวมวล 1 กก. นิ่งๆ ไว้ในสูญญากาศ ตาชั่งควรจะอ่านค่าได้ 1 กก. ถ้าเราเคลื่อนที่ตาชั่งนั่นกับมวลไปพร้อมๆกันด้วยความเร็วคงที่ ไม่ว่าจะเคลื่อนไปทิศทางใด ตาชั่งจะต้องอ่าน 1 กก.
แต่ถ้าเคลื่อนที่ด้วยความเร่ง หรือ ความหน่วง ตาชั่งจะอ่านค่าได้มากขึ้น หรือ น้อยลง สัมพันธ์กับความเร็ว หรือ ความหน่วงนั้น
ก้านเจาะทั้งยวงเราอยู่ในหลุมคดไปคดมา เศษหินเต็มไปหมด แถมจมอยู่ในน้ำโคลน ห่างไกลจากสมมุติฐานอุดมคติของปู่นิวตันมาก
เราจึงต้องอนุมานว่า ตอนก้านเจาะอยู่นิ่งๆไม่ขึ้นไม่ลง หมุนช้าๆ เพื่อลดแรงเสียดทานออกให้มากที่สุด แล้วอ่านค่าน้ำหนัก ค่านั้นควรจะเป็นค่าที่พอหยวนๆว่าเป็นน้ำหนักก้านเจาะเปล่าๆ นี่คือ ROW
พอเราพยายามดึงเบาๆด้วยความเร็วคงที่ คราวนี้เราอ่านค่า PUW ซึ่งมากกว่า ROW เพราะมันมีแรงเสียดทาน (drag) อันเนื่องมาจากความขดของหลุม น้ำหนักน้ำโคลน และ ปริมาณเศษหินที่ค้างอยู่ในหลุม PUW ลบ ROW เราเรียกว่า drag up
drag up มาก/น้อย จะบอกเราว่า มีเศษหินเหนือ ข้อต่อของก้านเจาะ (tool joint) โดยรวมๆ มากน้อย แค่ไหน
พอเราพยายามหย่อนเบาๆด้วยความเร็วคงที คราวนี้เราอ่านค่า SOW ซึ่งน้อยกว่า ROW เพราะมันมีแรงเสียดทาน (drag) อันเนื่องมาจากความคดของหลุม น้ำหนักน้ำโคลน และ ปริมาณเศษหินที่ค้างอยู่ในหลุม ROW ลบ SOW เราเรียกว่า drag down
drag down มาก/น้อย จะบอกเราว่า มีเศษหินใต้ ข้อต่อของก้านเจาะ (tool joint) โดยรวมๆ มากน้อย แค่ไหน
หลุมมันคดอย่างไร มันก็คดอย่างนั้น น้ำหนักน้ำโคลนก็เท่าเดิม (ถ้าไม่เปลี่ยนไปอย่างมีนัยสำคัญนะ) 2 ค่านี้มักจะคงที่ ดังนั้นตัวแปรที่กระทบ drag มากสุดก็ปริมาณเศษหินนี่แหละ
ส่วนมากเวลาเราจะเทียบ drag นี่ เราจะเทียบที่แนวหลุมเดียวกัน น้ำหนักน้ำโคลนเท่ากัน drag จะฟ้อง ปริมาณเศษหินได้ดีมากๆ
ดังนั้นการวัด drag เป็นการวัดเชิงคุณภาพ (qualitative) ว่าหลุมเราสะอาด เรียบร้อยดีแค่ไหน เราจึงต้องวัด drag เป็นระยะๆ อาจจะทุกๆ 200 เมตร ถี่บ่อยแค่ไหน ไม่มีมาตราฐาน ขึ้นกับขนาดหลุม แนวหลุม ขนาดก้านเจาะ ประสบการณ์ และ อื่นๆอีกมากมาย
เช่น
ที่ 2000 ม. drag up 50 drag down 75
ที่ 2200 ม. drag up 65 drag down 80
ที่ 2400 ม. drag up 85 drag down 85
ที่ 2600 ม. drag up 100 drag down 85
แปลว่า หลุมชักแย่ drag down ค่อนข้างคงที่ แต่ drag up นี่ขึ้นเอาขึ้นเอา ก็ต้องหยุดขุด ยอมเสียเวลาเป่าน้ำโคลนอยู่กับที่เอาเศษหินขึ้นมาหน่อย แล้วลองวัด drag ใหม่ ส่วนมากจะได้ผล คือ drag จะลดลงทั้ง up ทั้ง down … แล้วจึงขุดต่อ
แต่ถ้าเป่าน้ำโคลนไปตั้งหลาย ชม. หมดบุหรี่ไปเป็นซอง ดูหนังจบไปเรื่องนึง drag ก็ยังไม่ลด ก็แปลว่าแรงเสียดทานที่เกิดเพิ่มขึ้นมาานั้น ไม่เกี่ยวกับเศษหินแล้วล่ะ
อาจจะเป็นเพราะหลุมมันเริ่มคดมากๆ หรือ ในกรณีขุดด้วย mud motor อาจจะอยู่ในโหมด สไลด์ คือ ไม่หมุนก้านเจาะ ปั่นแต่มอเตอร์ นานเกิ้น หลุมเลยโค้งจัดจ้าน หรือ มี micro dogleg ยั่วเยี้ยไปทั้งหลุม แบบนี้เป่าน้ำโคลนไปทั้งวันก็ไม่มีอะไรดีขึ้น
PDM (Positive Displacement Motor) หรือ Mud Motor
ก็ต้องไปแก้ปัญหาด้วยวิธีอื่น เช่น wiper trip คือ ลากก้านจาะขึ้นลง ถูๆหลุมให้มันเนียนๆ เป็นต้น
เอาล่ะ พอหอมปากหอมคอ รู้มาก เดี๋ยวก็มาแย่งงานผมทำ 555