How to sidetrack a well – ทำไมต้อง sidetrack …
sidetrack แปลว่าขุดเฉียงออกไปจากแนวหลุมเดิม ทำไมเราต้องทำงั้นล่ะ
- ก้านเจาะ หรือ BHA ติด เอาขึ้นมาไม่ได้ ต้องตัดบางส่วนทิ้งไว้ในหลุม เราก็ต้องเอาซีเมนต์กลบมันไว้แล้วขุดเฉียงออกไป
- หลุมผลิตจนหมดแล้ว ต้องการขุดไปที่กระเปาะ หรือ เป้าแหล่งใหม่ ข้างๆที่พอไปถึงได้จากหลุมเดิม
ไม่อยากขุดหลุมใหม่ตั้งแต่ต้น เสียเวลา เสียงตังค์เยอะ ก็เอาแท่นเจาะเข้าไป ถอนอุปกรณ์ผลิต (completion string) ขึ้นมาทั้งยวง ถมซีเมนต์ลงไปจนถึงปลายท่อกรุชั้นใน แล้วตัดท่อกรุเป็นช่อง (window) ที่จุดที่คิดว่าจะเฉียงออก แล้วขุดเฉียงออกจากท่อกรุไป
- กรณีหลุมสำรวจ หรือ หลุมประเมิน ขุดลงไปถึงเป้าแล้ว เก็บข้อมูล (log) เก็บตัวอย่างหิน เก็บตัวอย่างไฮโดรคาร์บอนแล้ว ไรแล้ว จะไปประเมินแหล่งข้างๆต่อ ไม่อยากขุดหลุมใหม่ตั้งแต่ต้น ก็ถมซีเมนต์หลุมเก่าขึ้นมาถึงจุดที่พอเหมาะพอดี แล้วก็ขุดเฉียงออกไป
แล้วทำไงดีล่ะ …
- Cement + time drill
- Time drill
- Whipstock
How to sidetrack a well
Cement + time drill
ถมซีเมนต์ไว้เป็นฐานรองไว้ที่จุดที่เราจะเฉียงออก ทำสูตรซีเมนต์ให้แข็งกว่าชั้นหินบริเวณนั้นนะ ไม่งั้น แทนที่มันจะเฉียงออก มันจะขุดซีเมนต์พรวดๆลงแนวหลุมเดิม
รอให้ซีเมนต์แข็งชัวร์ๆ เอา mud motor กับ bend sub มุมเยอะๆหน่อย ลงไปจ่อที่ซีเมนต์ที่ถมไว้ หมุนก้านเจาะให้หัวเจาะชี้ไปทางที่จะไป (ดูจากค่ามุมและทิศของ MWD)
PDM (Positive Displacement Motor) หรือ Mud Motor
MWD Measurement While Drilling BHA Bottom Hole Assemble
เราเรียก BHA นี้ว่า sidetrack BHA
ทีนี้ไม่ต้องหมุนก้านเจาะ และ ไม่ต้องลงน้ำหนักที่หัวเจาะนะ ปั๊มอย่างเดียวให้ mud motor หมุนหัวเจาะ จับเวลา (กี่นาทีก็ว่าไปตามประสบการณ์) พอครบแล้วก็หย่อนก้านเจาะลงไปนิดหนึง (กี่เซนติเมตรก็แล้วแต่ประสบการณ์อีก)
ทำอย่างนี้ไปเรื่อยๆ เราเรียก time drill คือ ขุดแบบจะเวลา เขยิบๆไปทีล่ะจิ๊ดๆ น่าเบื่อโคตรๆ
ส่งเด็กฝึกงานไปนั่งเหม็นน้ำโคลนเฝ้าตะแกรงร่อนเศษหินที่ขึ้นมากับน้ำโคลน (shale shaker) จ้วงๆไปล้างน้ำให้สะอาด เอาไปให้นักธรณีสนามส่องกล้องดู
นักธรณีสนามจะเดามาให้ว่า มีเศษซีเมนต์กี่ % เศษหินกี่ %
แรกๆก็จะมี เศษซีเมนต์เยอะ เศษหินน้อย ผ่านไปสักพัก เศษซีเมนต์จะน้อยลง เศษหินจะมากขึ้น พอได้เศษหินสัก 80% เศษซีเมนต์ 20% ก็ให้ MWD engineer ส่งคำสั่งลงไปอ่านค่ามุมกับค่าทิศทางจาก MWD ที่อยู่ใน sidetrack BHA เอาค่ามุมกับค่าทิศทางมาคำนวนแนวหลุม ดูว่าออกจากหลุมเดิมยัง
ซึ่งถ้าเศษหิน 80% แล้วเนี้ย ส่วนมากจะออกจากแนวเดิมแล้วล่ะ ก็ time drill ขุดแบบจับเวลาไปอีกสักพัก ให้แน่ในว่าออกจากแนวเดิมชัวร์ๆ ดึงขึ้นหย่อยลง เอาใช้ชัวร์ว่าทางแยกไปหลุมใหม่ลื่นปรื้ดๆ เข้าออกได้สะดวกโยธิน
ถอนก้านเจาะเอา mud motor เอา sidetrack BHA ขึ้นมา แล้วเราก็เอา drilling BHA (จะอะไรก็แล้วแต่) ลงไปเจาะต่อเป็นอันเสร็จพิธี
ถ้าขุดเฉียงออกไปไม่สำเร็จ ซีเมนต์ที่ถมไว้หมดเสียก่อน คือ หัวเจาะไม่ออกจากแนวหลุมเดิม กินซีเมนต์ไปเรื่อยๆ
ก็ต้องถอน sidetrack BHA ขึ้นมา หาจุดเฉียงออกใหม่ หาจุดที่ชั้นหินนิ่มๆกว่าเดิม แล้วถมซีเมนต์ใหม่ เริ่มกันใหม่
Time drill
แบบนี้ก็ขุดแบบจับเวลาธรรมดาๆนี่แหละ แต่ไม่ต้องถมซีเมนต์เป็นฐานรองรับ ใช้ในกรณีที่หลุมเอียงมากๆ มากกว่า 75 องศา ก็โอล่ะ แล้วเราต้องการขุดเฉียงลงด้านล่างของหลุม
เราก็เอา sidetrack BHA ลงไป เอาหัวเจาะไปจ่อที่จุดที่จะเฉียง ประกอบพิธี time drill
แรงโน้มถ่วงของโลกจะดึงหัวเจาะให้ค่อยๆกินชั้นหินด้านล่างของหลุมไปเรื่อยๆเอง สักพักก็จะออกจากแนวหลุมเดิม
แต่ถ้าไม่สำเร็จก็ แฮ่ๆ กลับขึ้นมาถมซีเมนต์เหมือนเดิมแบบแรก
Whipstock
ทีนี้ ถ้าเราจะเฉียงออกจากท่อกรุล่ะ ทำแบบที่ว่ามาคงไม่ได้ เหล็กมันแข็งเอาเรื่องอยู่
เราต้องเอาอะไรสักอย่างลงไปวางไว้ที่จุดที่จะเฉียงออก เพื่อบังคับให้ BHA และ หัวเจาะท่อกรุ (mill) เราเจาะทะลุท่อกรุออกไปให้ได้
อะไรสักอย่างนั้น เราเรียกว่า whipstock หน้าตาแบบรูปข้างล่างนี่
มีหลายแบบหลายยี่ห้อ มีทั้งแบบใช้แล้วทิ้งไว้ในหลุมเลย หรือ เอาขึ้นมาใช้ใหม่ได้ แบบลงไปพร้อมหัวเจาะท่อกรุ หรือ ลงไปต่างหาก ผมจะไม่ลงรายล่ะเอียดล่ะ
แลวเราก็เอาหัวเจาะท่อกรุลงไปเจาะท่อกรุให้เป็นรูทะลุซีเมนต์หลังท่อกรุ(ถ้ามี)ออกไปจ่อที่ชั้นหิน
ถอนหัวเจาะท่อกรุขึ้นมา เปลี่ยนเป็นหัวเจาะหินตามปกติ แล้วก็ลงไปขุดต่อตามแผน