จีนกับงานขุดเจาะสำรวจและผลิตปิโตรเลียม

อุตสาหกรรมการขุดเจาะสำรวจและผลิตปิโตรเลียมเริ่มที่อเมริกาเพื่อเอาปิโตรเลียมมาใช้ทำเทียนไขและแทนไขปลาวาฬ อเมริกาจึงเป็นผู้นำด้านนี้มาตั้งแต่ต้น เทคโนโลยีต่างๆที่เราใช้นั้น ดูเหมือนจะทันสมัยไฮเทคมากๆ แต่จริงๆแล้ว ไม่ได้ครึ่งหนึ่งของหลายๆอุตสาหกรรม เช่น ไอที ยา แพทย์และเวชภัณฑ์ การสำรวจอวกาศ ฯลฯ เรามักจะพูดเสมอๆว่า งานของเราไม่ขนาด rocket science คือ ไม่ได้ยากเย็นขนาดการสร้างจรวด

เมื่อเริ่มแรกที่ผมทำงานในวงการนี้ ผมก็คิดว่าอเมริกาเท่านั้นที่ทำเรื่องพวกนี้ได้ ซึ่งสภาพแวดล้อมและที่มาของเทคโนโลยีสมัย 30+ ปีก่อนนั้นก็ส่งออกมาจากอเมริกาจริงๆ แต่เมื่อทำงานไปๆ หูตากว้่างไกลขึ้น ก็พบว่า จีนก็มีเทคโนโลยีเป็นของตัวเองเช่นกัน วิศวกร และ นักวิทยาศาสตร์ จีนเก่งๆในด้านนี้มากมายเลยทีเดียว เพียงแต่จีนไม่มีความเป็นสากลพอที่จะประชาสัมพันธ์ความสามารถด้านนี้

ภาษาก็เป็นอุปสรรคหลักอย่างหนึ่ง เอกสารงานวิจัยต่างๆมากมายเป็นภาษาจีนล้วนๆ ไม่มีใครแปลเป็นภาษาอังกฤษ

 

หลายปีก่อนผมได้มีโอกาสไปเยี่ยมชมศูนย์กลางเทคโนโลยีด้านธรณีปิโตรเลียม และ วิศวกรรมการขุดเจาะ ของ CNPC (China National Petroleum Corporation บ.น้ำมันแห่งชาติของจีน ก็ราวๆ ปตท.บ้านเรานะครับ) บอกเลยว่าทึ่งมากๆ จีนมีทุกอย่างที่อเมริกามี ทำได้ทุกอย่างที่อเมริกาทำได้ เพียงแต่บรรจุภัณฑ์ การตลาด ยังไม่ดีเท่าไรนัก

10 กว่าปีก่อน เราได้เริ่มเอาแท่นเจาะบกของจีนมาใช้แทนแท่นเจาะอเมริกาที่ลานกระบือ ราคาถูกกว่าแท่นอเมริกาเกินครึ่ง หลายคนสบประมาทว่าไม่น่าจะรอด แต่ด้วยความพยายามอย่างต่อเนื่องของทุกๆคน ทั้งวิศวกรของบ.น้ำมันที่นำเข้ามา ทั้งตัวบ.แท่นเอง ทำให้ทุกวันนี้แท่นบกทั้งหมดที่ลานกระบือเป็นแท่นของจีน ต้องให้เครดิตความดีความชอบผู้บริหารและทีมวิศวกรรุ่นบุกเบิกในยุคนั้นที่กล้าคิดกล้าลอง

สมัยนึงเราเคยคิดว่าจีนคงทำได้แค่แท่นเจาะบนบก คงทำแท่นเจาะในทะเลไม่ได้ วันนี้เราเห็นแท่นเจาะทั้งแบบ TADU (แบบแพลอยน้ำ) และ  Jack up (มี 3 ขาหยั่งตั้งบนพื้นทะเล) มากมายในตลาด สมัยหนึ่งผมเองก็เคยขึ้นไปทำงานบนแท่นเจาะ Jack up ของจีนที่ทะเล Bohai ซึ่งดูๆเทคโนโลยีแล้วก็ไม่ได้น้อยหน้าแท่นเจาะของฝั่งอเมริกาเลย

 

ครั้งหนึ่งผมได้มีโอกาสไปเลือกดูแท่นบกของจีนที่บ.ผมจะนำมาใช้ ต้องบอกว่า อลังการงานสร้างมากๆ พื้นที่มหาศาล ผมคาดเดาคร่าวๆว่า ราวๆ 3 – 4 สนามกอล์ฟ มีแท่นหลายประเภท หลายขนาด ตั้งอยู่เป็นร้อยแท่น มีทั้งแบบประกอบเสร็จ และ แบบที่ให้เลือกชิ้นส่วนต่างๆมาประกอบเองได้ แล้วต้องนั่งรถกอล์ฟไปช๊อปปิ้งกัน เพราะพื้นที่ใหญ่มาก

อารมณ์เหมือนซื้อของในซุปเปอร์มาร์เก็ตเลย มีทั้งแบบปรุงสำเร็จใส่แพค ชี้ๆเอา หรือ แบบซื้อวัตถุดิบ ตามประเภท และ เกรดที่ต้องการ สั่งมาประกอบ แล้วส่งลงเรือมาให้ ประทับใจในความใหญ่โต ความมีระเบียบๆมากๆ ภาษาที่พิมพ์ที่เขียนตามอุปกรณ์ก็สามารถเลือกได้ว่าจะเอาภาษาอะไร

สมัยนั้นการจะสั่งต่อแท่นบกใหม่สักแท่น ต้องทำสัญญาสั่งให้สร้าง วางเงินกัน กว่าจะเสร็จก็ร่วมปี ไม่มีสร้างเสร็จก่อนขาย แต่พี่จีนนี่แหละครับ ที่ผลิกธรรมเนียมนี้ สร้างเสร็จก่อนขายเลย มาช๊อปเอาได้ คล้ายๆอุตสาหกรรมคอนโดมิเนียมเรานั่นแหละครับ ตอนนี้มีแต่เสร็จก่อนขายทั้งนั้น ถ้าอุปกรณ์บางชิ้นต้องการใช้ของนอกที่ไม่ใช่จีน ก็ยังได้ ส่งลงเรือมาจากยุโรป อเมริกา พี่จีนจัดให้ ประกอบให้ได้

ถ้านับเฉพาะแท่นบกนะครับ ในโลกนี้กว่าครึ่ง เป็นแท่นของจีน !

แท่นแบบแพลอยน้ำ กับ jack up ก็มีเกลื่อนแล้ว ขาดแต่ Drill ship (แบบ Seacrest) กับ Semi-submersible (แบบ Deepwater Horizon) เท่านั้นที่ยังไม่เห็น แต่คิดว่า อีกไม่นานแน่นอน

นั่นคือส่วนของบ.แท่น

ในส่วนของบ.น้ำมัน บ.น้ำมันจีนก็ได้บุกไปประมูลและได้สัมปทานในประเทศต่างๆมากมาย ใกล้ๆตัวของเราก็แหล่งสิริกิต์ที่ไทยเชลส์ออกไป ก็เปิดประมูล วงในบอกว่าคนที่เสนอราคาสูงสุดคือจีน แต่ด้วยเหตุผลทางความมั่นคงทางพลังงาน จึงให้ปตท.สผ.ได้แหล่งสิริกิต์มา พลังงานเป็นสินค้าที่เกี่ยวกับความมั่นคง ดังนั้น ทุกประเทศมักมีกฏเกณฑ์เรื่องนี้ เพื่อรักษาผลประโยชน์ของประเทศตัวเอง ไม่มีคำว่า fair trade หรอกครับในวงการนี้ บ.น้ำมันของประเทศเจ้าของสัมปะทาน (หรือที่เรียกรวมๆว่า NOC National Oil Company – บริษัทน้ำมันแห่งชาติ) มีแต้มต่อทั้งนั้น

ถัดมาก็กรณีที่ ขายบ.ยูโนแคล บ.ที่ซื้อได้ก็จีนอีก เชฟรอนประมูลด้วย แต่สู้จีนไม่ได้ แต่ด้วยเหตุผลเดียวกัน วุฒิสภาอเมริกันไม่อนุญาติให้ขายยูโนแคลให้จีน จึงต้องอุดหนุนเชฟรอน(ส่วนต่างที่จีนชนะ) เพื่อให้เข้าซื้อกิจการของยูโนแคล จึงทำให้ในอ่าวไทยเราทุกวันนี้ มีเชฟรอนเป็นตั้วเฮีย(พี่ใหญ่) เพราะมีทั้งของเชฟรอนเดิมและแปลงสัมปทานที่ได้มาเนื่องจากซื้อยูโนแคลมาได้

ในแอฟริกา (โดยเฉพาะประเทศที่ไม่เป็นมิตรกับอเมริกา) และ ตะวันออกกลาง (โดยเฉพาะประเทศที่อเมริกาไปคว่ำบาตรไว้)  บ.น้ำมันจีนก็สามารถเข้าไปประมูลได้ได้หลายประเทศ พี่จีนค้าขายอย่างเดียว ไม่ยุ่งการเมือง คนจีนไปได้ทุกที ไม่ต้องกลัวโดนคนพื้นที่ไม่พอใจ ไม่เหมือนอเมริกาที่จะไปไหนทีก็ต้องคอยระวังหลัง จึงทำให้เป็นปัจจัยหนึ่งที่ต้นทุนในการไปประมูลของบริษัมอเมริกาหรือยุโรปสูง เพราะต้องบวกค่าความเสี่ยงส่วนนี้เข้าไป

มาดูในส่วนของบ.ที่ขายของ หรือ สินค้าที่ใช้ในการขุดหลุมบ้าง เช่น ท่อต่างๆ ท่อขุด ท่อผลิต ท่อกรุ วาว์ล ชุดวาว์ลปากหลุม (Christmas tree) อุปกรณ์ปากหลุม(Wellhead) ฯลฯ จีนกวาดเกลี้ยง ทำได้หมด แต่คุณภาพ อาจจะต้องเลือกดูดีๆหน่อย โดยเฉพาะการทดสอบให้ได้ตามมาตราฐานของสินค้านั้นๆ ก่อนจะส่งลงเรือที่ต้นทาง ถ้าเข้มๆเรื่องการตรวจสอบแล้ว เหนื่อยหน่อย ก็สามารถนำมาใช้ได้ครับ ราคาถูกกว่าของจากฝั่งอเมริกา ยุโรป มาก

 

บ.service ล่ะ มีทุกอย่างเหมือนกันครับ ตัวอุปกรณ์และเทคโนโลยีนั้น ไม่ต่างกันเท่าไรกับฝั่งอเมริกา แต่ความท้าทายในการใช้ service ของจีนคือ ภาษา การสื่อสาร ความเข้าใจในมาตราฐานความเป็นสากลของการทำงาน เพราะบ.service จีนเหล่านี้ ส่วนใหญ่มักจะได้งานอยู่แต่ในประเทศจีน ทำงานกันแบบจีนๆ ยังไม่มีที่จะออกมาสู่โลกสากล

จริงๆแล้ว ในแผ่นดินใหญ่ของจีน ก็มีกิจกรรมการขุดเจาะสำรวจและผลิตมากมาย สมัยหนึ่งผมก็ได้มีโอกาสเข้าไปแหล่งขุดเจาะกลางแผ่นดินใหญ่ของจีนบ่อยๆ มีแท่นเป็นร้อยๆพันๆแท่น เดินท่อส่งน้ำมันกันเกลื่อนข้างๆถนนทุกสาย เทคโนโลยีที่ใช้ในการขุดก็ของจีนเองล้วนๆ เขาก็ขุดและผลิตของเขาเองได้เป็นพันๆแท่นเจาะ มาเป็นสิบๆปี

สรุปแล้วโดยรวมแล้ว ในความคิดผม ผมคิดว่าจีนทำได้ครับ แค่ให้โอกาสเขาแต่งตัว ปรับเนื้อปรับตัวเข้ากับกฏกติกามารยาทมาตราฐานสากล ปรับปรุงเรื่องอุปสรรคการสื่อสาร ภาษา เอกสาร คู่มือต่างๆ ในเวลาอันใกล้ ในอนาคต ผมเชื่อว่า จีนจะค่อยๆเข้ามาแทนที่อเมริกาแน่นอนครับ

ดูอย่างโทรศัพท์มือถือ ดาวเทียม รถไฟความเร็วสูง และ อีกหลายธุรกิจที่ครั้งหนึ่ง เราไม่เคยคิดว่าจีนจะทำได้ วันเราก็ได้เห็นได้ใช้เทคโนโลยีจีนอยู่มากมาย

 

ในส่วนของเบี้ยตัวเล็กๆอย่างเราล่ะ จะทำอย่างไร

นึกย้อยกลับไปสมัยผมจบใหม่ๆ ตอนนั้นเราพึ่งพาเทคโนโลยีญี่ปุ่นมาก วิศวกรจบใหม่ก็มักจะไปทำงานกับบ.ญี่ปุ่น ไปเรียนต่อญี่ปุ่น ต้องพูดภาษาญี่ปุ่นได้ถึงจะก้าวหน้า อะไรๆก็ญี่ปุ่น วันนี้อาจจะคล้ายๆแบบนั้น แต่เปลี่ยนญี่ปุ่นเป็นจีน

ภาษาจีนกลาง เรียนไว้ก็ไม่เสียหายหรอกครับ เชื่อผมเถอะ เมื่อ 10+ ปีก่อนที่ผมต้องไปทำงานที่จีนบ่อยๆ ผมก็เรียนครับ ไม่ยาก มีหลายๆคำที่คล้ายกับภาษาไทย คือ เราเอาภาษาจีนมาใช้น่ะ ไม่มี tense แบบภาษาอังกฤษ อดีต ปัจจุบัน อนาคต พูด เขียน อ่าน เหมือนกัน  เรียงคำเรียงประโยคก็เหมือนภาษาไทย ไม่ต้องแปลจากหลังไปหน้าแบบภาษาอังกฤษ คือ คิดคำไทยได้อย่างไร ก็แปลเป็นจีนกลางแล้วพูดออกไปเลย จำให้ได้ 500 คำนี่ก็สบายแล้วครับ

เราคนตัวเล็กๆจะไปฝืนกระแสโลกคงไม่ได้ แต่ที่เราทำได้คือ ปรับตัวเพื่อให้ได้ประโยชน์จากกระแสและแนวโน้มนั้นจะดีกว่าครับ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *